Breaking News
Home » Köy Lehçesi

Köy Lehçesi

Lehçeler

-A-

Akdarmak: Tarlayı sürmek

Akger: Kulakları ak olan keçi

Alınca: Evlerin altındaki büyük ağaç

Almaz kuyusu: Yavrusunu almayan keçi ve koyunlar için açılan çukur

Anadut: Ekinleri arabaya yığmak için kullanılan üç parmaklı alet

Anırmak: eşekler için söylenen ve uzun uzn ses çıkamalarına verilen ad.(eşek anırdı)

Aralık: İki kapı arasındaki boşluk-2-gün dönüm zamanı-3-ay

Argaç: Halı kilim dokumada dolayısına çekilen ip,dikine çekilenede eriş denir.

Aş: Yemek genelde çorba için kullanılır.

Avuz: Doğumundan sonraHayvanların ilk südü ile yapılan katı mamül

Ayak yolu: tuvalet

Ayakcak: ayağa takılarak yürünen ağaç;Tırpanla ekin biçerken ayağa takılan bağlanmış ot

Ayaklık : tuvalet

-B-

Balak : camız ,kömüş Yavrusu

Bardak: ağaç oyularak yapılan su kabı

Basırık: gizli görünmeyen yerde olan

Belleme: elde dokunan kadınların giysiolarak kullandıkları dokuma giysi

Bişek: dımbı yaymakta kullanılan ucu topuzlu ağaçtan yapılan döğecek

Bostan: kavun

Böğür: Vücudun yan tarafı

Bölük: bir top dokuma(belleme)

Bukağı: Genellikle tek toynaklı hayvanların ayağına takılan ve hareket alanını kısıtlayan aygıt (köstek)

Bunek: buzağılararın burnuna takılan ve annesini emmesini engelleyen aygıt

Buylu: Öküz arabalarında tekerin çıkmaması için çakılan ağaç çivi

Buzalacı : eti yenen Mısmıl hayvanların hamilelik hali

Bük: Küçük Çalı Topluluğu (Top çalı)

-C-

Cağ: Öküz arabalarında arabanın üstüne yüklenen yükü tutmak için bağlanacak ipi çeviren dolabın takıldığı uçları delik iki adet ağaç aygıt

Cebiş: bir yaşını doldurmuş keçi

Cık: hayır anlamında kullanılır

Cibik: kenar köşe

Çardak: dört ağaç üzerine kurulan oturmak ve yatmak için kullanılan yüksek sedir

Çatalca: ucu çatal değnek genellikle hayvanlara yük artmak için kullanılır

Çemkirmek: çekişmek sürüşmek boş dolu herkese takılmak

Çevirge: Öküz arabalarında yükü tutmak için bağlanan ipi sıkıştırmak için kullanılan ağaç değnek

Çıtıl: herkese dakılan geçimsiz

Çıtlıncak: tek bir ağaç dikilerek ve başı inceltilip bir başka ağacın ortası delinip geçirilerek üzerine binilen ve dönen oyun aracı

Çimmek: yıkanmak

Çomaça: kağnıda öküz arabasında arabanın üstüne döşenen ağaçları tutmak için kullanılan ağaç çivi

Çomak: değnek

-D-

Dalap: öküz arabasında kağnıda dönerek ipisıkştıran ağaçtan yapılan aygıt

Destek: herhangi bir şeyin doğru durması için konan parça

Dımbı: içerisinde yoğurt yaymak ayranla yağı ayırmak için kullanılan tahtaları yan yana dizerek oluşturulan yoğurt yayacağı (küçük yayık)

Dikli: kağnının (öküz arabası) okları atrasındaki geğnek

Dingildoruk: tez öfkelenip çevresini kıran darıltan

Dirgen: dövenle harman sürerken sap dağıtılan iki çatallı değnek

Doğu: dik kulaklı hayvan

Don: çamaşır,iç donu iç çamaşırı

Döl: küçük baş hayvanların yavrularına verilen genel ad

Döllük: döl konulan yer,hayvanların karınlarındaki yavrularının yattığı yer

Düğe: bir yaşından büyük iki yaşından küçük dişi sığır

Dürüm: yufka ekmeğin içine bal bekmez vb.yiyeceklerin konarak sarılmış hali

Düven: harmanda sapları dömeye yarayan altında çakmak taşı çakılı tahta (döven)

-E-

Ellik: ekinleri orakla biçerken ele takılan ve çok sap tutmaya yarayan ağaçtan yapılmış aygıt

Enik: köpek

Eriş: halı dokurken dikine çekilmiş ip

Ersün: kulpu sivri ağzı geniş tekneden hamur kazımaya yarayan aygıt

Eşme: topraktan çıkan suyun çıktığı kaynak(az sular için kullanılır) doğal su

-F-G-

Gancık: tek toynaklı dişi hayvanlar için söylenir.

Ganırmak: zorki ters yöne yatırmak

Gaspennek: Beyhude, fuzuli yere,

Gezezma :bir yaşından büyük keçi

Golbez: köpek yavrusu

Goya: güya

Göb: kağnılarda iki yana çıkmış tahta

Göbel: erkek çocuklar için kullanılır,annesi olmayan yavrularada göbel denir

Göcek: eşeklere vurulan semerlerin arka kısmında demirden yapılmış ip takmaya yarayan kanca

Göğ: gök yüzü

Göğem: yeşillik ilk baharda otların yeni bitmiş hali

Göğsek: çift toynaklı büyükbaş hayvanlarda dişi hayvanın çiftleşme zamanı

Gölük: eşek katır at gibi tek toynaklı yük hayvanlarına verilen genel ad

Guşene: büyük tencer

Güdek: kısa mecaz anlamı nöbet anlamına da gelir

Güllep: kapılarda menteşe yerine takılan kancalı halka genellikle ağır kapılara çaılır,ayaklarını bağlamayada güllepleme denir

-H-

Hayat: hayvanların barınmaları için yapılmış üzeri toprakla kapatılmış yer yapı

Hazitmek: Yaptığı bir işten haz almak, hoşlanmak.

Helke: bakraç

Hergetmek: toprağı sürerek nadasa bırkmak

Herif: kadınlar eşleri için kullanır(er kişi)

Herkil: içine ekin konan tahtadan yapılmış oda ambardan küçüktür.

Herze: pislik kepazelik

Homurdamak: sessizce çekişmek ne dediği anlaşılmayan ama çekiştiği bilinen

Horozlanmak: birisinin üzerine üzerine yürümek ona karşı koymak

-I-

Ing-ı: Hayır,olmaz

Irgat: boğazı tokluğuna tutulan işçi amele

-İ-

İbik: köşe,kenar

İdare: içerisine gaz yağı konarak yakılan huni şeklindeki aydınlanma aracı

İkilemek: toprağı iki kere sürmek anlamında kullanılır

İlistir: dibi delik tepsi ,süzgeç

İşlik: kadınların sırtına giydikleri kolsuz hırka

İtgrığı: işsiz güçsüz dolaşan sağa sola sataşan kişiler için kullanılır

-J-K-

Kağnı: öküzler tarafından çekilen iki tekerlekli araba

Karabaş: kafsı kara olan hayvanlar için kullanılır

Karıkmak: susuzluktan ağzı burnu kuruyup bayılacak hale gelmek

Kaş: 1-göz üzerindeki kıllı sırt2-toprak yığılarak yükseltilmiş engel

Kaşık düşmanı: erkekler tarafından eşleri için kullanılan bir deyim

Kazağı: harmanda saplar sürüldükten sonra smanı toplamaya yarayan aygıt

Kelek: küçük baş hayvanlara takılan orta şiddette ses çıkaran zilin büyüğü

Kelik: insanların durması veya eşyalarını koymaları için yapılan tek odalı yer yapı

Kemre(Kerme): hayvanların dışkısı

Kendürük: Ekmek yaparken yaslıağacın altına konan ve içerisin ekullanılmak üzere un konan deriden yapılmış safra altlığı

Kesküç: saç üzerinde ekmek çevirmeye yarayan tahta

Keyfe mayış: keyfi yere ,boşu boşuna

Kılıç: çift sürmeye yarayan karasabanlarda enekle oku birbirine bağlayan ağaç çivi

Kısır: dölsüz

Kıskıcı: aç gözlü,

Kızan: kedi köpeklerde çiftleşme zamanı

Kızılger: kulakları kızıla çalan keçi

Kirimek: işi başkası yapar diyerek o işi yapmamak

Kömüş: camız

Körkütük: kendinden geçmiş kendini bilmeyen ne yaptığının farkında olmayan

Köstek: 1-cep saatlerinin zinciri 2-hayvanların uzaklaşmasını önlemek için iki ayağına bağlanan bağ

Kunnacı: tek toynaklı hayvanlarda hamilelik

Kunnamak: tek toynaklı hayvanların yavrulaması

Kuzulacı: küçükbaş hayvanlarda hamilelik.

Küldöken: erkeklere göre eşleri

Küre: pekmez kaynattıkları ocak

Küskü: ağır bir şeyi yerinden oynatmak veya kaldırmak için kullanılan ağaç parçası

Kütük: 1-kısa kalın ağaç parcası,2-kesilen ağacın toprakta kalan kısmı

-L-M-

Mada: iştah,istek (veya mide)

Mazı: kağnılarda tekerlekleri birbirine bağlayan kalın ağaç

Mehimsemek: Önem vermek, Mühimsemek, dikkate almak

Mındar: eti yenmeyen

Mısmıl: Eti enen

Misbaş: başı kızıla yakın koyun

Nacak: Küçük balta

Naşapa: Kulplu su bardağı

-O-

Oklağaç: ekmek yapmak için hamuru açmaya yarayan değnek (oklava)

Oluk: kırlarda suların önüne hayvanların su içmesi için konan içi oyulmuş ağaç

Orak: ekin biçmeye yarayan eğri demir

-Ö-

Öğendere: öküzlere vurmaya yarayan uçu çivili değnek

Öksü: yarısı yanmış yarısı yanmamış odun

Örüm: gece davarları(koyun ve keçiler) otlatmaya götürmek

Öz: evlerin altına konan kalı ve uzun ağaç

-P-

Paldım: eşeklerin semerini ileri kaymaması için arkasından kuyruğunun altından bağlanan bez

Pokluk: kemre atılan yer. Hayvan gübrelerinin toplandığı yer.

-R-S-

Sacayağı: ocakta üzerine tencere tava konan üç bacaklı demir destek

Savu savmak: ölenlerin arkasından ağıt yakmak

Sepetleğü: göğüs kafesi

Seyis: bir yaşından büyük enenmiş erkek davar,keçi

Sıpa: eşek yavrusu

Sırgat: kimin olduğu belli olmayan bir orda bir burada gezen ayvan

Sıyırgu: harman yerinde samanları yığmaya yarayan ağaç tolayıcı

Sıypınmak: kıç üstünde kaymak

Sitil: Küçük bakraç

Söğürtmek: koşmak

Süğsün: Ense

-Ş-

Şişek: bir yaşından büyük iki yaşından küçük koyun

-T-

Terece: içinde banyo yapılan dolap

Tannınasıca: Tanrı canını alasıca

Tevkulü: Sevgili, Yâr

Tıkır: tahtaları dizerek yapılmış su kabı

Tırpan: Ekinleri biçmeye yarayan uzun saplı eğri demir

Tong: büyük kelek. Zilin en büyüğü

Top: kağnılarda çerekleri tuat kazıkların bağlı olduğu ağaç

-U-Ü-

Ümük: Boğaz

Üskülük: kağnıların üzerindeki dizili tahtalar

-V-

Vartvurt: ne dediğini bilmeyen lafı sarmayan

-Y-

Yaba: samanları almaya yarıyan parmaklı ağaç

Yalak: kedi köpeklerin yemek yiyip su içtikleri ağaçtan oyulmuş kap

Yarsimek: Hoşlanmak (ayrıca bkz. hazitmek)

Yaslağaç: ekmek yaptıkları düz tek tahta

Yavuklu: sevgili

Yaymacı: seyyar satıcı

Yedecek: kayışın bağlandığı ağaçtan yapılan halka

Yüğürtmek: koşmak,söğürtmek

Yükdibi: odanın içindeki en arka yer

-Z-

Zavzu: sebze

Zelbe: öküzlerin koşulduğu eğri ağaç

Zelbebağı: zelbenin uçuna bağlanan ip

Zere: zira,meğer

Zıpa: katır

Zırzop: zorla alınan para

Zil: hayvanların bogazına bağlanan tiz ses çıkaran aygıt.

Zopa: dayak.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Watch Dragon ball super

Loading...